15.03.2017.

Podsetnik na događaje koji su kroz istoriju obeležili današnji datum.
Bista Branka Radičevića u Novom Sadu
Bista Branka Radičevića u Novom Sadu
Share Button

Ovo su događaji koji su kroz istoriju obeležili današnji datum.


44. p.n.e. Republikanski zaverenici koje su predvodili Brut i Kasije ubili su u Senatu rimskog cara i vojskovođu Gaja Julija Cezara.

1493. Kristofer Kolumbo je doveo sedam Aruak Indijanaca sa ostrva Hispanjola (Haiti) u Španiju. To su bili prvi stanovnici Novog sveta koji su kročili na Stari kontinent.

1603. Francuski moreplovac i istraživač Samjuel d Šamplen, isplovio je prema Novom svetu. On je 1608. godine osnovao grad Kvebek i organizovao francusku kolonizaciju Kanade.

1776. Kongres SAD je doneo odluku o ukidanju zavisnosti od britanske krune. Nezavisnost je proglašena 4. jula 1776. godine.

1824. Rođen je pisac Branko Radičević, najznačajniji pesnik srpskog romantizma. Oduševljeni pristalica Karadžićeve jezičke reforme, pesničkim slobodama označio je prodor u novu epohu srpske poezije. Umro je u Beču 1853, a njegovi posmrtni ostaci su 1883. godine preneti na Stražilovo kod Sremskih Karlovaca (“Đački rastanak”, “Tuga i opomena”).

1848. Tri dana nakon masovnih demonstracija u Beču, revolucija je zahvatila Budimpeštu, a potom se proširila na celu Mađarsku. Uz pomoć Rusije, austrijske trupe ugušile su revolucionarni pokret u avgustu 1849. godine.

1883. Beograd je dobio prvu “telefonsku stanicu”, sedam godina posle pronalaska telefona. Prvi telefonski razgovor su vodili ministar vojni i kapetan palilulske žandarmerijske stanice. Koncesije za uvođenje telefona u Srbiji je 1882. dobio Panta Mihajlović, prijatelj Nikole Tesle.

1898. Umro je engleski inženjer Henri Besemer, koji je 1855. godine pronašao postupak prerade sirovog gvožđa u čelik (“Besemerov postupak”). Godine 1859. podigao je u Šefildu čeličanu koja i danas radi.

1907. U Finskoj su žene prvi put izabrane u parlament. 

1917. Pod pritiskom revolucionara, abdicirao je poslednji ruski car Nikolaj II, čime je posle tri veka okončana vladavina dinastije Romanov. Car je potom, zajedno s porodicom, interniran prvo u Carsko Selo (Puškin), pa u Tobolsk. Tokom Oktobarske revolucije carska porodica je premeštena u Jekaterinburg i ubijena jula 1918. godine.

1922. Egipatski sultan je uzeo titulu kralja kao Fahd I.

1937. Prva centralna “banka krvi”, u kojoj je krv za transfuziju čuvana zamrzavanjem, osnovana je u bolnici u Čikagu.

1939. Nemačke trupe okupirale su Češku pošto je, pod pretnjom napada i uništenja Praga, predsednik Emil Haha u Berlinu potpisao akt o predaji zemlje Trećem rajhu. Slovačka i Moravska proglašene su nemačkim protektoratom.

1957. Umro je političar, slikar i novinar Moša Pijade, predsednik Skupštine FNR Jugoslavije. Član Komunističke partije od 1920. imao je značajnu ulogu u Narodno-oslobodilačkom ratu 1941-45. godine, a potom bio u najužem partijskom i državnom rukovodstvu. U novembru 1943. godine organizovao je u Jajcu Telegrafsku agenciju nove Jugoslavije (Tanjug). Umro je u Parizu na povratku iz Velike Britanije gde je predvodio jugoslovensku parlamentarnu delegaciju.

1975. Umro je grčki brodovlasnik Aristotelis Onazis, jedan od najbogatijih ljudi na svetu. Bio je poznat i po ljubavnoj vezi s američkom operskom pevačicom grčkog porekla Marijom Kalas i ženidbi sa Žaklinom Kenedi, udovicom ubijenog predsednika SAD Džona Kenedija.

1983. Umrla je engleska književnica Rebeka Vest, poznata po romanima “Vojnikov povratak” i “Harijet Hjum”, kao i putopisnoj studiji “Crno jagnje i sivi soko” koju je napisala posle boravka u Jugoslaviji 1937. i 1941. godine. 

1991. Predsednik Predsedništva SFR Jugoslavije i predstavnik Srbije u tom telu Borisav Jović, podneo je ostavku jer je Predsedništvo odbilo da proglasi vanredno stanje nakon antivladinih demonstracija 9. marta.

1991. Umro je srpski pisac Miodrag Bulatović. Pažnju čitalaca privukao je već prvom zbirkom pripovedaka “Đavoli dolaze” (1955). Jedan je od najprevođenijih srpskih pisaca (“Crveni petao leti prema nebu”, “Rat je bio bolji”, “Ljudi sa četiri prsta”).

1998. Umro je američki lekar, pedijatar Bendžamin Spok. Njegova knjiga “Odgoj beba i dece po metodi dr Spoka” čije se prvo izdanje pojavilo 1946, štampana je u sedam izdanja i prodata u 50 miliona primeraka. Prevedena je na preko 30 jezika.

2000. U naselju Bošnjačka mahala u severnom delu Kosovske Mitrovice došlo je do žestokih sukoba srpskih stanovnika i pripadnika Kfora koji su uspostavljali bezbednosnu zonu u tom gradu podeljenom na albanski i srpski deo. U sukobima je ranjeno 15 Srba i dva francuska vojnika.

2001. Sukob naoružanih albanskih ekstremista i snaga bezbednosti Makedonije eskalirao je kada su se borbe prvi put prenele iz naselja duž granice s Kosovom u predgrađe Tetova, drugog po veličini makedonskog grada. 

2003. Stotine hiljada ljudi je na ulicama Tokija, Bejruta, Pariza, Vašingtona i u drugim gradovima širom sveta demonstriralo protiv rata u Iraku.

2004. Odlukom Visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini Pedija Ešdauna Mostar je ponovo postao jedinstven grad. Mostar je od rata u BiH (1992-95.) bio podeljen na dva dela, bošnjački – istočni i hrvatski – zapadni.

2007. Rusija, Grčka i Bugarska potpisale su sporazum o izgradnji naftovoda koji će povezivati bugarsku crnomorsku luku Burgas i grčku Aleksandropolis na Egejskom moru, u dužini od 280 kilometara.

2014. Sud u Parizu osudio je na 25 godina zatvora bivšeg oficira obaveštajne službe Ruande Paskala Simbikvangu zbog saučesništva u genocidu u Ruandi.

2015. Vlada Novog Zelanda izvinila se maorskom plemenu Tuhoe za zločine od pre 150 godina u kojima je stradao veliki broj pripadnika ovog plemena u akcijama otimanja zemlje i spaljivanja kuća. Pripadnici Tuhoe dobili su 170 miliona dolara i dozvolu da upravljaju nacionalnim parkom, koji oni nazivaju domom.

2016. Parlament u Mjanmaru izabrao je Tin Ćoa, dugogodišnjeg saradnika Nobelovke Aung San Su Ći za novog predsednika Mjanmara. Liderka Nacionalne lige za demokratiju, koja je pobedila na izborima, nije mogla da bude kandidat zato što su joj deca strani državljani.

Kategorije
Na današnji dan

Povezani tekstovi

  • Ovo su događaji koji su kroz istoriju obeležili današnji datum. 1635. Francuska je u Tridesetogodišnjem ratu (1618-1648) objavila rat Španiji. 1649. Prvi put je upotrebljen naziv Komonvelt, kojim je...
  • Ovo su događaji koji su kroz istoriju obeležili današnji datum. 1781. Španci su u Kusku, u Peru, pogubili Tupak Amarua II, vođu ustanka naroda Inka protiv španske vlasti. 1799....
  • Ovo je podsetnik na događaje koji su kroz istoriju obeležili današnji datum. 1607. Engleski avanturista Džejms Smit osnovao je prvo englesko naselje na tlu Severne Amerike, koje je kasnije...
  • Ovo su događaji koji su kroz istoriju obeležili današnji datum. 1497. Italijanski moreplovac Amerigo Vespuči (Vespucci) krenuo je na prvo putovanje u Novi svet. Doplovio je do obale Brazila...